Για θέματα γενικού ενδιαφέροντος, εκτός μηχανοκίνητων...
Άβαταρ μέλους
By 21 quadra
#168077 Τα χρώματα της Jotun που δείχνει το βίντεο είναι 2 συστατικών, με τις απλές αντλίες δεν μπορείς να βάψεις γιατί πρέπει να έχουν πολύ μεγάλο open time, άλλωστε αυτός είναι και ο λόγος που η Jotun προσαφέρει μικρές συσκευασίες για το touch up γιατί μετά την ανάμιξη όσο χρώμα δεν χρησιμοποιηθεί πάει στη θάλασσα, η ανάμιξη χρωμάτων Α-Β με αντλίες απαιτεί να είναι ειδικές αντλίες που είναι μεγάλες άρα μιλάμε για στεριανές εγκαταστάσεις.
Άβαταρ μέλους
By Zeus
#168099 Και το πιο διαδεδομένο για sea stock Jotamastic 80 της συγκεκριμένης εταιρείας (κατα τη γνώμη μου χρυσή τομη ποιοτητας/κόστους η Jotun, ειδικά στα anti fouling), δυο συστατικών ειναι. Τα μόνα απλά ειναι τα πολυουρεθάνης (πιο ακριβό, σε μαύρο για top coat ειδικά το προτιμάμε γιατί δεν κάνει chalking-ασπριζει) και η σειρά pilot που ειναι για εσωτερικούς χώρους, μηχανοστάσιο και signal. Και όλες οι εταιρείες κάπως έτσι έχουν χωρισμένα τα προϊόντα τους . Οι διάφορες (και τα λεφτά) ειναι στα anti fouling και στα χρώματα για δεξαμενές/αμπάρια ανάλογα το φορτίο που θες να κουβαλάς.
Άβαταρ μέλους
By 21 quadra
#168343 Σωστά, οι εταιρίες αυτές έχουν εργαστήρια και εμπειρία που αξίζουν πολλά φράγκα και δεν είναι άλλωστε τυχαία η θέση που βρίσκονται.
Άβαταρ μέλους
By ArrowsFA1
#168718 Καλημέρα σε όλους,
Επειδή αναφέρθηκε παρεμπιπτόντως το γεγονός ότι πολλή από την αχρησιμοποίητη μπογιά σε τέτοιες περιπτώσεις συχνά καταλήγει στη θάλασσα, ήθελα να ρωτήσω τους ποιο ειδικούς αν μπορούν να μοιραστούν λίγη από τη γνώση τους ή/και να με παραπέμψουν σε κάποιες πηγές σχετικά με τους διάφορους τρόπους που τα πλοία ρυπαίνουν τη θάλασσα. Δεν το εννοώ τόσο από νομική άποψη (MARPOL κλπ) όσο από πραγματική (σεντινόνερα, μουράβιες, λοιπές απορρίψεις κλπ).
Άβαταρ μέλους
By Hannibal
#168852
21 quadra έγραψε:
Hannibal έγραψε:
21 quadra έγραψε:Όπως είπαν και τα παιδιά οι μπογιές για τα μεγάλα έργα ( πλοία , γέφυρες , υπόστεγα κλπ ) είναι ειδικές μπογιές με διαφορετικά πηγμέντα και συστατικά ανάλογα το έργο, επίσης αυτές οι μπογιές λόγω της μεγάλης επιφάνειας που χρησιμοποιούνται βάφονται με ειδικές αντλίες airless με μεγάλη πίεση από 140-600 bar, σε πολύ ειδικές περιπτώσεις όπως το εσωτερικό των μεγάλων σωλήνων για ορυχεία κλπ είναι 2 συστατικών με open time 30¨, και οι μπογιές των αμπαριών έχουν τις δικές τους προδιαγραφές, τα αστάρια το ίδιο έχοντας οξείδια αλουμινίου ή τιτανίου σε πολύ μεγάλο ποσοστό.


Αντλιες? Που στα ναυπηγεια?
Πανω στο καραβι το ρολο και το πινελο παει συννεφο.... Μια φορα μας ειχανε τελειωσει και ο λοστρομος μας ειχε δωσει και σκουπες χρησημοποιουσαμε στα καπακια των αμπαριων και το καταστρωμα..... :s_rofl :s_rofl :s_rofl :s_rofl :s_rofl


Δεν αναφέρω πουθενά για επάνω στο καράβι, αλλά είχα δώσει πάρα πολλά airless της Wiwa στους ship chandlers του Πειραιά για πλοία που τροφοδοτούσαν με εφόδια για χρήση επάνω στο πλοίο, άρα γιατί σου φαίνεται περίεργο ?
Πάντα υπήρχαν πλοία με ...Χιώτες καπετάνιους που τα πληρώματα τους πεινούσαν ακόμα και το ψωμί αντλίες θα είχανε ? Πάντως αυτό που λες δεν κατάλαβα γιατί το λες και γιατί νιώθεις την ανάγκη να ειρωνευτείς.



Απλα σε εμας τοτε late 90's early 2000's αντλιες για βαψιμο μονο στα πιο απατηλα μας ονειρα.... και μαλλον τωρα τους κακκομαθαινουμε αν τους στελνουμε αντλιες.... εκει κολλαγε το γελιο. Οχι σε εσενα αλλα ουτε για να σε ειρωνευτω. :innocent:
Sorry αν το εξελαβες ετσι. :(
Άβαταρ μέλους
By 21 quadra
#168866 ΟΚ, μην απολογείσαι, καλή σου εβδομάδα, καμμιά φορά οι διαφορετικές προσλαμβάνουσες και οι χρονική απόσταση ( η δική μου προφανώς ) από ένα θέμα τα δημιουργούν αυτά.
Άβαταρ μέλους
By Zeus
#170656
ArrowsFA1 έγραψε:Καλημέρα σε όλους,
Επειδή αναφέρθηκε παρεμπιπτόντως το γεγονός ότι πολλή από την αχρησιμοποίητη μπογιά σε τέτοιες περιπτώσεις συχνά καταλήγει στη θάλασσα, ήθελα να ρωτήσω τους ποιο ειδικούς αν μπορούν να μοιραστούν λίγη από τη γνώση τους ή/και να με παραπέμψουν σε κάποιες πηγές σχετικά με τους διάφορους τρόπους που τα πλοία ρυπαίνουν τη θάλασσα. Δεν το εννοώ τόσο από νομική άποψη (MARPOL κλπ) όσο από πραγματική (σεντινόνερα, μουράβιες, λοιπές απορρίψεις κλπ).

Οχι απαραιτητα...Τα σκουπιδια στα πλοια διαχωριζονται και δινονται στη στερια..Σε σοβαρα μερη, υπαρχει κοστος για τη παραλαβη απο το πλοιο και διαφοροποιειται αναλογα με το ειδος, ανα κυβικο. Σε μπανανιες τυπου ελλαδα, σου λεει ο πρακτορας/port captain κτλ οτι εκει βρισκεται ο καδος στειλε τους ναυτες να τα πανε..Παντως το σιγουρο ειναι οτι αν κατα την αφιξη ή σε επιθεωρηση βρεθεις με υπερβολικη ποσοτητα σκουπιδιων, ή στο garbage record book φαινεται οτι εχεις παρα πολυ καιρο να κατεβασεις σκουπιδια τοτε θα εχεις προβλημα. Ουτε το τηγανολαδο δεν επιτρεπεται να πεταμε στην θαλασσα, το οποιο ή το ριχνει ο μαγειρας στις σεντινες και περναει στο Oil Record Book απο τον Α' Μηχανικο ή το συλλεγει και το δινει εξω μαζι με τα σκουπιδια και το καταγραφει στο Garbage Record Book..Εννοειται πως για καθε καταγραφη που αναφερει απορριψη στην ξηρα σε οποιδηποτε απο τα δυο βιβλια, πρεπει να υπαρχει και σχετικο αποδεικτικο απο τον παραληπτη με τις ποσοτητες ημερομηνιες κτλ...με λιγα λογια δεν γινεται να τα μαιμουδιασεις!

Στα δε ναυπηγεια, τα χρησιμοποιημενα δοχεια των χρωματων, συλλεγονται και ανακυκλωνονται και μαλιστα αυτο χρεωνεται και στο λογαριασμο του πλοιου. Η δε αμμος απο την αμμοβολη, συλλεγεται και ξαναχρησιμοποιειται. Ειναι, για τη συγκεκριμενη δουλεια, το μεγαλυτερο κοστος για το ναυπηγειο η προμηθεια αμμου, οποτε δεν τους συμφερει να την πεταξουν.

Γενικα στο ερωτημα σου η απαντηση ειναι οτι, αντιθετα με την αντιληψη που επικρατει, τα πλοια ειναι το πιο φιλικο προς το περιβαλλον μεσο μεταφορας! Σκεψου οτι με πλοια μεταφερεται το 90% του παγκοσμιου εμποριου, την ποσοτητα που μπορει να μεταφερει ενα πλοιο σε σχεση με οποιοδηποτε αλλο μεσο, και οποιο "ρυπο" και να δεις ειναι κατα πολυ μικροτερος απο οποιοδηποτε αλλο μεσο.
Πρακτικα, τα νερα απο τις τουαλετες περνανε απο sewage treatment plant, τα σεντινονερα των μηχανων απο το Oily Water Separator, τα σκουπιδια γενικα συλλεγονται, τα πολτοποιημενα οργανικα σε μη προστατευομενες περιοχες επιτρεπεται εξω απο τα 3 μιλια απο τις ακτες, σε προστατευομενες εξω απο τα 12 μιλια, τα μη πολτοποιημενα μονο σε μη προστατευομενες περιοχες και μονο εξω απο τα 12 μιλια, τα σεντινονερα απο το πλυσιμο των αμπαριων, σε πλοια ξηρου φορτιου, εξω απο τα 12 μιλια, οπου ετσι κι αλλιως οτι χημικο χρησιμοποιειται για να καθαριστει το αμπαρι απο πχ καρβουνο ή τσιμεντο, ειναι πιστοποιημενο και υδροδιασπωμενο, στα υγρου φορτιου, αν χρειαστει να πλυνεις καποιο αμπαρι για να αλλαξεις τυπο φορτιου, υπαρχει ειδικη δεξαμενη slop tank, οπου ειναι καταγεγραμενη στο ORB και το overboard της περναει απο το OWS...οποτε τι μας μενει? Οι ρυποι απο τις καυσεις των μηχανων, οπου αναλοια με οποιοδηποτε αλλο μεσο οπως εγραψα και πριν τα πλοια εκπεμπουν τους λιγοτερους.
Εικόνα

Αυτα για operational pollution, για accidental pollution η ιστορια αλλαζει, και μιας που σε αυτη την περιπτωση τα φωτα της δημοσιοτητας πεφτουν πανω στον κλαδο, καταληγει ο κοσμος αντιλαμβανεται την ναυτιλια ως κατι επιβλαβες για το περιβαλλον. Βεβαια υπαρχουν και μικροτερα ατυχηματα, οπως για παραδειγμα ενα σπασμενο seal αξονα, με μικροτερες επιπτωσεις φυσικα, αλλα και σε αυτα εχει δοθει προσοχη. Για το συγκεκριμενο παραδειγμα εχουμε πλεον Environmentally Acceptable Lubricants, EAL τα οποια πρεπει να χρησιμοποιουνται σε οποιοδηποτε oil-to-sea interface. Αυτο βεβαια, επειδη ειναι νωρις ακομα, δεν εχει επεκταθει σε ολα τα πλοια, επειδη δεν ειναι εφικτο για ολες τις εφαρμογες να χρησιμοποιηθουν τετοια λαδια. Απο την αλλη υπαρχουν και water lubricated συστηματα.


Marine Traffic density map
Εικόνα
Άβαταρ μέλους
By dstou
#170666 Η περιεκτικότητα του ναυτιλιακού καυσίμου σε θείο είναι το βασικό πρόβλημα, στο διοξείδιο του άνθρακα τα πάνε καλά. Επίσης πρόβλημα με τα οξείδια του αζώτου. Καταλύτες μπαίνουν στα μεγάλα παπόρια? Το ότι κινούνται στην ανοιχτωσιά απλώς τα κάνει να μην μπαίνουν στο στόχαστρο παρά μόνο όταν ελιμενίζονται.

World’s 15 Biggest Ships Create More Pollution Than All The Cars In The World



http://www.industrytap.com/worlds-15-biggest-ships-create-more-pollution-than-all-the-cars-in-the-world/8182
Άβαταρ μέλους
By ArrowsFA1
#170728 @Zeus
Ευχαριστώ πάρα πολύ για τον κόπο σου να γράψεις αυτές τις πληροφορίες.....διεξάγω σχετική έρευνα και η βοήθεια σου είναι πολύτιμη...οτιδήποτε σχετικό έχεις και θέλησεις να μοιραστείς, you're more than welcome (και μέσω π.μ. αν δεν θες να "κουράζεις" το topic).

Ωστόσο ένα σημείο σηκώνει συζήτηση:
Σύμφωνα με τη δική μου έρευνα, το operational pollution είναι πολύ χειρότερο από το accidental pollution. Φυσικά έχεις δίκιο για αυτό που λες, ότι η κοινή γνώμη και τα ΜΜΕ τρελαίνονται μόνο με τα σοβαρά ατυχήματα τύπου Exxon Valdez/Erika/Prestige.
Απ' ό,τι έχω διαβάσει όμως:
"While it is difficult to accurately quantify the magnitude of operational discharges, and existing estimates vary, operational discharges account for at least 400,000 tons of oil discharged into the sea annually. By some estimates, operational discharges account for anywhere from two-thirds to 85% of all vessel-source oil discharged into the oceans."

(η πηγή είναι νομικό άρθρο στο Boston Law Review του 2002, και έχει περαιτέρω παραπομπές. Δεν έχω λινκ δυστυχώς μιας και το έχω βρει μέσω συνδρομητικής βάσης δεδομένων....σου στέλνω λεπτομέρειες με π.μ. αν θέλεις).

Το άρθρο βέβαια γράφτηκε το 2002, ίσως υπάρχει καλύτερη τήρηση των κανονισμών, "αστυνόμευση" και εν γένει περιβαλλοντική συνείδηση τα τελευταία χρόνια, όμως παρουσιάζει μια πολύ πιο κακή κατάσταση από αυτό που περιέγραψες, ότι όλα τα discharges είναι ελεγχόμενα, βιοδιασπώμενα κλπ. Να υποθέσω ότι σήμερα η αλήθεια είναι κάπου στη μέση;

Τέλος,
Zeus έγραψε:υπαρχει ειδικη δεξαμενη slop tank, οπου ειναι καταγεγραμενη στο ORB και το overboard της περναει απο το OWS...οποτε τι μας μενει?

ORB=oil record book
OWS=;;;
overboard εννοείς ποσότητα που απορρίπτεται στη θάλασσα;
Άβαταρ μέλους
By D-Jet
#170734
dstou έγραψε:Η περιεκτικότητα του ναυτιλιακού καυσίμου σε θείο είναι το βασικό πρόβλημα, στο διοξείδιο του άνθρακα τα πάνε καλά. Επίσης πρόβλημα με τα οξείδια του αζώτου. Καταλύτες μπαίνουν στα μεγάλα παπόρια? Το ότι κινούνται στην ανοιχτωσιά απλώς τα κάνει να μην μπαίνουν στο στόχαστρο παρά μόνο όταν ελιμενίζονται.

World’s 15 Biggest Ships Create More Pollution Than All The Cars In The World



http://www.industrytap.com/worlds-15-biggest-ships-create-more-pollution-than-all-the-cars-in-the-world/8182


Μέσα στις SECA (σύντομα κοντά σας! :metalo: ) προκειμένου να γλιτώσεις ειδικές διατάξεις έχεις δυνατότητα για βαρύ πετρέλαιο χαμηλού θείου πλέον (>0.1%... ή καλύτερα 0.10% για τους πονηρούς).
Για τους καταλύτες ρίξε μια ματιά εδώ τι τους περιμένει:
(πάρε βαθειά ανάσα πρώτα)
http://www.eagle.org/eagleExternalPorta ... tScrubbers
Άβαταρ μέλους
By D-Jet
#170747
ArrowsFA1 έγραψε:ORB=oil record book
OWS=;;;
overboard εννοείς ποσότητα που απορρίπτεται στη θάλασσα;

Είναι το Oily Water Separator που γράφει ο Zeus πιο πάνω... με μια ειδική διάταξη ελέγχεις τι βγαίνει από το διαχωριστήρα ως προς την περιεκτικότητα σε λάδια και ανάλογα με τη θέση και την ταχύτητά σου μπορεις να κάνεις discharge με την προϋπόθεση ότι είσαι κάτω από το όριο.
Άβαταρ μέλους
By umaga
#170757
Zeus έγραψε:[...] Η δε αμμος απο την αμμοβολη, συλλεγεται και ξαναχρησιμοποιειται[...]



το ξερω απο πρωτο χερι... εκεινος ο αμμος ειχε μαυρο χρωμα, γιατι;
Άβαταρ μέλους
By Zeus
#170781
D-Jet έγραψε:
dstou έγραψε:Η περιεκτικότητα του ναυτιλιακού καυσίμου σε θείο είναι το βασικό πρόβλημα, στο διοξείδιο του άνθρακα τα πάνε καλά. Επίσης πρόβλημα με τα οξείδια του αζώτου. Καταλύτες μπαίνουν στα μεγάλα παπόρια? Το ότι κινούνται στην ανοιχτωσιά απλώς τα κάνει να μην μπαίνουν στο στόχαστρο παρά μόνο όταν ελιμενίζονται.

World’s 15 Biggest Ships Create More Pollution Than All The Cars In The World



http://www.industrytap.com/worlds-15-biggest-ships-create-more-pollution-than-all-the-cars-in-the-world/8182



Μέσα στις SECA (σύντομα κοντά σας! :metalo: ) προκειμένου να γλιτώσεις ειδικές διατάξεις έχεις δυνατότητα για βαρύ πετρέλαιο χαμηλού θείου πλέον (>0.1%... ή καλύτερα 0.10% για τους πονηρούς).
Για τους καταλύτες ρίξε μια ματιά εδώ τι τους περιμένει:
(πάρε βαθειά ανάσα πρώτα)
http://www.eagle.org/eagleExternalPorta ... tScrubbers



Εντελως λαθος προσεγγιση του αρθρου dstou...Σε απολυτα νουμερα μπορει να ισχυει, αλλα ποσα αυτοκινητα/φορτηγα θα χρειαζονταν για να κουβαλησουν το φορτιο ενος απο αυτα τα 15 πλοια την ιδια αποσταση, και ποσο αυτα θα μολυναν το περιβαλλον? Αυτος ειναι ο τροπος που συγκρινονται τα μεσα μεταφορας. Ο αλλος ειναι πολυ απλοικος και μη ρεαλιστικος...

Για το θειο στο καυσιμο οπως γραφει κι ο d-jet ηδη ειμαστε στο 0.1% μεσα στις ECA,
Εικόνα

και στον υπολοιπο κοσμο ειναι στο 3.5% και θα πεσει στο 0.5% το 2020. Για παραμονη πανω απο 6 ωρες σε λιμανι, θα πρεπει να καις 0.1%.
Πρακτικα ολα αυτα σημαινουν οτι:
- Στις ECA επειδη δεν υπαρχει FO με τα χαρακτηριστικα αυτα (υπαρχει αλλα ειναι μεγαλη κουβεντα) ουσιαστικα καιμε MGO απο 01 Ιαν 2015
- Το διαθεσιμο FO παγκοσμιως ειναι μεταξυ 1.0-1.5%, επομενως και εξω απο τις ECA ουσιαστικα LS FO εχουμε.
- Στα λιμανια σε γεννητριες/boiler και στην κυρια μηχανη σε maneuvering χρησιμοποιουμε 0.1% MGO

Για τα NOx υπαρχουν καταλυτες (Scrubbers) και σαν retrofit, αλλα ο βασικος διαχωρισμος για ναυτικες μηχανες με αποδοση πανω απο 130kW, το ναυτικο EuroX, γινεται ως εξης:

Tier I Engines - που εχουν εγκατασταθει σε πλοια χτισμενα μεταξυ 31 Δεκ 1999 και 31 Δεκ 2010
17.0 g/kWh για n<130 rpm; 45n(-0.2) g/kWh για 130<n<2000rpm; 9.8 g/kWh για n=2,000rpm

Tier II Engines - που εχουν εγκατασταθει σε πλοια χτισμενα μετα τις 31 Δεκ 2010
14.4 g/kWh για n<130 rpm; 44n(-0.23) g/kWh για 130<n<2000rpm; 7.7 g/kWh για n=2,000rpm

Tier III Engines - που εχουν εγκατασταθει σε πλοια χτισμενα μετα την 1 Ιαν 2016, και επιχειρουν στις ECAs
3.4 g/kWh για n<130 rpm; 9n(-0.2) g/kWh για 130<n<2000rpm; 2.0 g/kWh για n=2,000rpm

Ο λογος που, σε συνδιασμο με το κοστος του πετρελαιου οπως το υπολογιζαμε πριν καποια χρονια, γιατι τωρα ειναι πολυ χαμηλες οι τιμες και δεν συμφερει, ελεγαν οτι το μελλον ειναι το αεριο, γι αυτο και οι Τier ΙΙΙ μηχανες ειναι dual fuel.
Παντως και τα NOx αναλογικα λιγοτερα απο οποιασδηποτε αλλο μεταφορικο μεσο ειναι..

Κι ενα αναλυτικο βιντεακι με scrubbers


Εδιτ κι αλλο ενα απο Wartsila..
Άβαταρ μέλους
By dstou
#170797 Δεν είναι λάθος η προσσέγγιση του άρθρου, είναι ένας από τους πολλούς τρόπους που μπορείς να αναγνώσεις κάποια (τα ίδια) νούμερα. Και τα νούμερα είναι, απ' ότι φαίνεται, αληθή. Και μας λένε αυτό που λέει στην προμετωπίδα του το άρθρο, ότι 15 πλοία-μεγαθήρια εκπέμπουν σε κάποιους συγκεκριμένους ρύπους όσο όλα τα μύρια ΙΧ του πλανήτη, δείγμα του πόσο λιγότερο χειραγωγημένες είναι οι εκπομπές σε αυτά σε σχέση με τα δε.
Ένας άλλος τρόπος είναι αυτός που έγραψες, αν μεταφέραμε όλα αυτά τα αγαθά οδικώς θα ξερνάγαμε τα πολλαπλάσια.

Και ένας τρίτος τρόπος ανάγνωσης, προέκταση του πρώτου, είναι ο ακόλουθος :
'Ρε σεις, αυτή η τσιμινιέρα βγάζει τον αγλέορα, τι μπορούμε να κάνουμε για να την συνεφέρουμε?
Άβαταρ μέλους
By Zeus
#170801
ArrowsFA1 έγραψε:Ωστόσο ένα σημείο σηκώνει συζήτηση:
Σύμφωνα με τη δική μου έρευνα, το operational pollution είναι πολύ χειρότερο από το accidental pollution. Φυσικά έχεις δίκιο για αυτό που λες, ότι η κοινή γνώμη και τα ΜΜΕ τρελαίνονται μόνο με τα σοβαρά ατυχήματα τύπου Exxon Valdez/Erika/Prestige.
Απ' ό,τι έχω διαβάσει όμως:
"While it is difficult to accurately quantify the magnitude of operational discharges, and existing estimates vary, operational discharges account for at least 400,000 tons of oil discharged into the sea annually. By some estimates, operational discharges account for anywhere from two-thirds to 85% of all vessel-source oil discharged into the oceans."

(η πηγή είναι νομικό άρθρο στο Boston Law Review του 2002, και έχει περαιτέρω παραπομπές. Δεν έχω λινκ δυστυχώς μιας και το έχω βρει μέσω συνδρομητικής βάσης δεδομένων....σου στέλνω λεπτομέρειες με π.μ. αν θέλεις).

Το άρθρο βέβαια γράφτηκε το 2002, ίσως υπάρχει καλύτερη τήρηση των κανονισμών, "αστυνόμευση" και εν γένει περιβαλλοντική συνείδηση τα τελευταία χρόνια, όμως παρουσιάζει μια πολύ πιο κακή κατάσταση από αυτό που περιέγραψες, ότι όλα τα discharges είναι ελεγχόμενα, βιοδιασπώμενα κλπ. Να υποθέσω ότι σήμερα η αλήθεια είναι κάπου στη μέση;


To 2002 ειναι πολυ μακρυα. Τοτε ουτε τα PPE (Personal Protective Equipment) δεν μπορουσαμε να πεισουμε τον κοσμο να φοραει...Σημερα ειναι τοσο καταστροφικες συνεπειες για μια εταιρεια η οποιαδηποτε παρανομια/παραληψη, που το ρισκο ειναι πολυ μεγαλο για καποιον να το παρει. Φυσικα μιλαω γενικα, το οτι υπαρχουν substandard operators αυτο ειναι δεδομενο.